Cumhuriyet çocuklarını sevmedi

#1
Sovyetler Birliği genç cumhuriyetin zor günler dostuydu. T.C.’nin ilk 5 yıllık kalkınma planı aslında Sovyet planlama deneyiminden etkilenmişti.
Ve onların desteği ile demir çelik fabrikası ve diğer bazı fabrikalar inşa olunmuştu.
Bu dönemde Türkiye sosyalistleri de ara sıra başları derde girse de görece rahatlamış, sol yayınevleri kurulabilmiş, Babıali’nin Hilmi, Remzi, İnkılap vd. gibi diğer yayınevleri de sol edebiyat ürünlerine yer vermeye başlamışlardı.
Yine Sovyetlerdeki kültürel gelişimlerin Türkiye’ye de yansıması olmuştu. Muhsin Ertuğrul, sinema tiyatro eğitimini Sovyet Rusya’sından almıştı. Nazi Almanya’sından kaçan akademisyenler, müzisyenler, tiyatro ve opera elemanları, genç cumhuriyetin kültürel patlamasına katkı sunmuşlardı. Sabahattin Ali gibi, Weimar Almanya’sını da yaşamış olan genç aydınlar bütün bu kurumların inşasına katkı sunmuşlardı.
1929 ekonomik krizi sonrası, planlı Sovyet ekonomisi, dünyada parlayan bir yıldızdı. Ve bundan genç cumhuriyetin de etkilenmemesi olanaksızdı.
Faşizm ve Nazizmin yükseldiği, İspanya iç savaşının patlak verdiği bir ortamda, İngiltere de parlak bir üniversite genç kuşağı sola kaymıştı.
Reklam
Fransa’da Halk Cephesi iktidara gelmişti.
Köy enstitüleri deneyiminin de, Sovyetlerde Makarenko’nun başlattığı, alternatif eğitim deneylerinden etkilendiği söylenebilir.
Ve bu dönemin yansıması olarak Hasan Ali Yücel’in bakanlığı sırasında, hümanist bir dünya klasikleri serisi başlatıldı, hatta modern edebiyat ve tiyatro ürünleri tercüme edilmeye başlandı. İrlanda edebiyatından İskandinavya edebiyatına, Amerikan tiyatrosunun yeni ürünlerine ulaşılabildi.
Orhan Veli’sinden, Melih Cevdet’ine, Erol Güney’inden Zeki Baştımar’ına, genç cumhuriyet kuşağı katkı sundu bu kültür patlamasına.
ABD’de böyle bir klasikler dizisi, 2. Dünya Savaşı’ndan sonra başlayacaktı örneğin.
O dönemin daha genç kuşakları ile bütün bu ürünleri okuyarak şekillendi. Bunun daha uzun erimli etkisini 1960 yılında Menderes/Bayar despotluğuna karşı ayaklanan 28 Nisan gençliği üzerinde de gördük.
Milli Şefe, çürümüş, yolsuzlukların diz boyunu aştığı tek parti rejimine 1945/46 yılında kendi oğulları bile muhalifti. Kendi oğlunu bir yıl süreyle ev hapsine aldıracaktı. Ama aslında CHP’nin B takımı olan DP, onu aratmayacaktı on yılın sonunda. Ve anti CHP olan kuşaklar, 1955 sonrası anti DP kuşaklara dönüşecekti.
CHP kodamanlarının beklediği, tek partiye bağlı köy gençliğinin yetişmesiydi, örneğin Köy Enstitülerinden. Ama kendine güvenen, sorgulayan, parlak bir köy kökenli öğretmen kuşağı yükselecekti. Bunun etkilerini 1960 sonrası Anadolu’da yükselen solda görecektik.
Üniversitelerde de 1940 kuşağı yükselmişti. Ama cumhuriyet aslında kendi ürünü olan çocuklarını sevmedi.
Amerika’da yükselen McCarthy’cilik 1950’li yıllarda silindir gibi geçti üzerinden bu kuşağın. İlk üniversite temizliği 1946 sonrası yaşandı. Gençlik örgütleri ilk silleyi o zaman yedi.
Milli Şef, Köy Enstitülerine karşı model olarak imam hatip okullarının ilkini 1949 yılında açtı. Aydın köy gençliği yerine, mümin köy gençliğinden yana tercih yapıldı.
Tek parti rejimi 1945 aralığında, CHP gençliği ile, muhafazakar, Turancı gençlikle arasında ittifak kurdurarak yıkıp bastırdı sol basını ve kitap evlerini.
Sovyetlerin, “yeni demokratik” Türkiye’nin siyasetinde ve hükümetlerinde sola yer verilmesi talebi çılgına çevirdi tek parti kodamanlarını.
Oysa bu, Fransa’dan, İtalya’ya, Finlandiya’ya koalisyon hükümetlerinde gerçekleşmişti. İngiliz halkı da örneğin Churchill yerine İşçi Partisini seçmişti. Kıyamet de kopmamıştı.
Yine de, Tan Gazetesi pogromu ile DP ve diğer muhalefetten tecrit etmeyi başardıkları sol partilere 1946 aralığına kadar dokunmadılar. Ne olur ne olmaz misali.
Ne zamanki, Amerikan Missuri zırhlısı “kurtarıcı” olarak Boğaz sularına geldi 1946 yazı. O zaman biti kanlandı tek parti kodamanlarının.
1946 aralığında, savaş biteli uzun zaman geçmiş olmasına rağmen devam eden (şimdiki bitmeyen OHAL gibi) sıkıyönetime bağımsız olarak kurulmuş tüm sendikaları ve sol partileri kapattırdılar.
Ve sözde çok partili sistem, topal doğdu, sol ayak kesilerek. Ve bir daha da iflah olmadı.
Bana bütün bunları, aslında genç de olmayan, gençliğe geçiş sürecine doyamayan, peş peşe yargılı veya yargısız infaza uğrayan üç arkadaşın birlikte çektirdikleri resim oldu. Erdal Eren, Sinan Suner ve Ercan Koca her halde 15’lerinde olmalılar bu resimlerinde.
Evet, Cumhuriyet sevmedi çocuklarını.
Acaba kim vampir? Daha kaç kuşağın kurban edilmesi gerekiyor vampir-devlete.

Ragıp ZARAKOLU https://www.evrensel.net/
 
#2
fuzuli arkadaş.. ragıp zarakolundan aktarmışsın ama ragıp zarakolunun tarih bilgisi emin oktay(1) gibi olmuş..
Sovyetler Birliği genç cumhuriyetin zor günler dostuydu. T.C.’nin ilk 5 yıllık kalkınma planı aslında Sovyet planlama deneyiminden etkilenmişti.
Ve onların desteği ile demir çelik fabrikası ve diğer bazı fabrikalar inşa olunmuştu
.
t.c. nin ilk 5 yıllık kalkınma planı.: 1963-67.. bu tarihler arasında.; 1963-65 inönü hükümeti.. 1965 şubat-1965 ekim ürgüplü hükümeti(sağ koalisyon).. 1965-69 demirel hükümeti.. ilginç değil mi? sscb genç cumhuriyetin zor günler dostu oluyor.. yani sağ hükümetlerin zor gün dostu..

elbette.. ilk yıllarda ilişkiler var.. örneğin.; 1921 de tkp kurucuları katledildiler.. 2 ay sonra(16 mart 1921) sscb ile moskova dostluk ve kardeşlik sözleşmesi imzalandı.. aynı zamanda sscb ingiltere ile "ticaret" anlaşması imzalamıştı.. ne?! tesadüf.. bu arada... ilk yıllardan itibaren t.c. içinde kurulan fabrikalar., ithal mal acentaları., iş bankası kuuluşu ve kibrit tekelinin verilmesi vs. vs. bunlar emperyalistler değil mi?.. ne? cumhuriyet bea.. hem sscb hem emperyalizm ile dans.. olur böyle şeyler ilk günler değil mi? emin abi..

uzatmayayım..daha neler var.. sscb bu konularda bir hayli sabıkalıdır.. işte "solcularımız da böyle bir tarihe emin oktaydan da renkli format eklerler.. ve devam ederler..
neredeyse sosyalist olacaktık ama Ne zamanki, Amerikan Missuri zırhlısı “kurtarıcı” olarak Boğaz sularına geldi 1946 yazı. O zaman biti kanlandı tek parti kodamanlarının. len bu kodamanlar işin başından beri iktidar değil mi?.. amaaaa başından beri atamız vardı.. ya.. işte öldü.. sosyalizm hayallerimiz de öldü.. veya biti kanlanmış.. öncesinde biti kanlı değil-miş., sağa da sola da yatıyor-muş..

hala mı? aynı masallar.. doymadınız mı?.. akp kitlesine laf etmeyin.. onlar sizden akıllı.. hiçolmazsa ne haltlar yendiğini biliyorlar ama bize de düşer modundalar.. ama sizler aleni ahmaksınız.. buradaki sizler tanımım.; bu masallara inananlar anlamındadır.. inanmayanlara sözüm meclisten dışarı..


(1)- emin oktay 60-70 li yılların okullardaki tarih kitap yazarıdır ve alay konusudur.. yani sallama-palavra tarih anlatımıdır..
 
#3
Suat Dost,
... Yazarın makalede belirttiği düşüncenin, kendisiyle çeliştiğinden... Aktardım... Neresinden tutulsa elde kalıyor...Bir yandan memleket gerçekliği... Hem Komünist hem atatürkçülerin....

Dipnot: S.S.C.B 2 yıl reel komün halklar toplumuydu... Dünyaya sosyalizm ihraç etmediği gibi, Sonrası koca bir imparatorluk devleti oldu adı monarşi yerine Sosyalist Sovyet?...

Dostlukla.
 
Üst